Wywiad z Lucyną Olejniczak, autorką serii Pani na wrzosowisku

Jak narodził się pomysł na powstanie czterotomowej historii osadzonej w XIX – wiecznej Anglii?

Lucyna Olejniczak: Zawsze lubiłam wiktoriańską literaturę, książki sióstr Brontë oraz Karola Dickensa, a także ich ekranizacje.  Dlatego moim marzeniem było napisanie czegoś w tym klimacie. Wspaniale się przy tym bawiłam.

Preludium, Ostatni nokturn, Przerwana serenada, Walc pożegnalny – za sprawą każdego z tytułów serii, ale też fabuły i bohaterów, wybrzmiewa wątek muzyczny. W jakich relacjach z muzyką pozostaje Lucyna Olejniczak?

Lucyna Olejniczak: Głowna postać, czyli Eliza jest pianistką, a jej mąż Richard kompozytorem, więc siłą rzeczy muzyka jest motywem przewodnim całej serii. Przyznam, że nie jestem ekspertką w tej dziedzinie, ale mam redaktora, który się na tym całkiem dobrze zna. Czyta nuty, gra na wielu instrumentach, a przy okazji jest moim synem i pierwszym redaktorem J

Eliza – główna bohaterka serii, zmaga się w tej części z małżeńskim kryzysem, ponadto na jej barki spadają nowe obowiązki spowodowane niedyspozycją męża. Ta kobieca postać z mocnym charakterem, nie boi się stanąć po stronie słabszych, czy wyrazić swoje zdanie, w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Proszę nam zdradzić, czy Eliza była inspirowana prawdziwą postacią?

Lucyna Olejniczak: Nie miałam takiego wzoru, lecz tego typu kobiet w XIX wiecznej Anglii było mnóstwo, więc Eliza pewnie dużo im zawdzięcza. W dodatku już była odważną i ofiarną Polką w trakcie Powstania Listopadowego w Warszawie.

Jestem pod wrażeniem kreacji świata, opisów zmieniającej się przyrody, w której przyszło żyć bohaterom. Nie mam na myśli tylko czwartego tomu, ale całą serię Pani na wrzosowisku. Co pomagało Pani przy kreowaniu świata sprzed 200 lat?

Lucyna Olejniczak: Każdy autor, który pisze książkę historyczną, musi się opierać na źródłach i tę lekcję trzeba odrobić. Jednak najważniejsza jest wyobraźnia, pisarz musi się wczuć wszystkimi zmysłami w opowiadaną przez siebie historię. Opisywałam pory roku naturalnie, bo byłam w środku tej opowieści i wtedy sama czułam na sobie powiew jesiennego wiatru, czy chłód grudniowego poranka.

W powieści Walc pożegnalny pojawia się pomysł założenia szkoły muzycznej dla utalentowanych dziewcząt z ubogich rodzin. Jednym z problemów jest pozyskanie funduszy na ten szczytny cel. Czy w czasach wiktoriańskich trudno było dostać się do takiej szkoły?

Lucyna Olejniczak: W tamtych czasach nawet kobiety pochodzące z zamożnych rodzin miały trudności z wybiciem się i tylko te najsilniejsze osobowości osiągały jakiś sukcesy. Kobieta w czasach wiktoriańskich traktowana była zwykle jako dziecko albo lalka, własność mężczyzny, co podkreślał jej ubiór: falbanki, kwiatuszki, żety i różowo-kremowe kolory. Jeśli więc dobrze sytuowane kobiety miały problem z udowodnieniem swojej podmiotowości, to ubogie dziewczyny ze slumsów czy małych miejscowości, nie miały w tym względzie żadnych szans.

Jeden z bohaterów powieści zmaga się z głębokim uzależnieniem od morfiny. Jego codzienność skupia się na jednym celu – zaspokojeniu głodu narkotykowego. Jakie metody leczenia i terapii mogły przynieść ratunek ludziom w XIX wieku?

Lucyna Olejniczak: Nie istniały prawdziwe terapie, zwłaszcza że morfina cieszyła się wtedy całkiem dobrą opinią wśród lekarzy. Wręcz ją zalecano w niektórych przypadkach. Prawdziwą plagą w tamtych czasach był raczej powszechny alkoholizm, a potem doszło do tego opium. Morfina nie wydawała się wtedy realnym zagrożeniem.

Na kartach Walca pożegnalnego przedstawia Pani ówczesne warunki życia ludzi: z jednej strony bogactwo i dostatek, z drugiej bieda i walka o fundamentalne prawa oraz szacunek. Pojawia się także mocny wątek zabobonów, czy wiary w istnienie czarownic. Jak przygotowywała się Pani do opisania tak skrajnych światów?

Lucyna Olejniczak: Przygotowywałam się do tego przez całą swoją pisarską karierę. Mając na koncie już dwadzieścia parę książek, w której bywały i klątwy, i zabobony, nie musiałam się uczyć niczego od nowa. To już kwestia pisarskiego warsztatu.

Postać Stanisława Bielskiego w tej części wiąże się z losami więźniów na Ziemi van Diemena – jednej z najbardziej surowych kolonii karnych Wielkiej Brytanii. Wiedza, którą odnajdujemy w powieści, jest z pewnością namiastką tego, co odkryła Pani podczas gromadzenia materiałów. Do jakich najbardziej szokujących faktów udało się dotrzeć?

Lucyna Olejniczak: Wszystko, co uznałam za interesujące w tym temacie, opisałam w książce. Do tych karnych obozów trafiali nie tylko kryminaliści, ale również osoby, którym zdarzyło się ukraść bochenek chleba, albo mieć wywrotowe poglądy. Czasami wystarczyło być tylko Irlandczykiem. Wielu z tych ludzi budowało jednak później Australię, czego Stanisław Bielski jest najlepszym przykładem.

Walc pożegnalny zamyka losy Elizy Bielskiej i jej najbliższych. Czy przewiduje Pani powrót do świata bohaterów w innej serii lub prequelu?

Lucyna Olejniczak: Nie, uważam tę serię za zakończoną. Nie wydaje mi się, żeby tam zostało coś do dopisania. To zamknięta historia, a teraz zajmuję się zupełnie inną opowieścią.

Opowie Pani o planach wydawniczych na kolejne miesiące 2026 roku?

Lucyna Olejniczak: We wrześniu będzie wznowiona moja powieść pod tytułem Księżniczka, która porusza zupełnie tematy niż moje najbardziej popularne powieści, a w tym roku jeszcze zmierzam wystartować z nową serią, która będzie powrotem do XIX wiecznego Krakowa. Tytuł (na razie roboczy) całej serii to Pracownia przy Brackiej, a pierwszego tomu - to już pewne - Córka witrażysty.

Dziękuję za rozmowę! 😊

Serię Pani na wrzosowisku i inne powieści Autorki zamówisz tutaj (klik).

Zajrzyj na stronę autorską na Facebooku i Instagramie.

Moją opinię o Walcu pożegnalnym, przeczytasz tutaj (klik).

Wywiad powstał we współpracy z Wydawnictwem Prószyński i S-ka.